Suy nghĩ vẩn vơ của kẻ nhàn rỗi – Jerome K. Jerome

Bạn có một người bạn nào như thế này không? Một người bạn vô cùng thân thiết và yêu dấu đã cùng ta qua những ngày hưng vong và đen tối. Một người bạn đồng hành trong giờ rảnh việc, người làm dịu đi những ưu phiền, người bạn tâm tình cho những niềm vui và hy vọng một người bạn lâu năm và bền vững nhất. Không phải ai trong đời cũng tìm thấy cho mình một người bạn như vậy, hoặc có thể thấy rồi mà lại vô tình để lạc mất nhau trong màn sương khói cuộc đời. Nhưng ngay cả khi ấy, thì bạn vẫn còn những cuốn sách.

Ai đó đã nói rằng: “Đọc một cuốn sách hay cũng như là được nói chuyện với một người bạn tốt.” Với tôi câu nói này thật là chính xác. Tôi tìm đến những cuốn sách không chỉ tìm những bài học vĩ đãi của các vĩ nhân, những lời khuyên từ một người thầy, những câu chuyện, những mảnh đời, mà tôi tìm một người bạn giản dị đồng hành trong những giờ rảnh rỗi.

Ai đó cũng nói: “Thích đọc sách tức là biết đánh đổi những giờ phút buồn tẻ không thể tránh được trong cuộc đời lấy những giờ phút lý thú.” Đúng là cuộc sống đầy những vấn đề buồn tẻ kinh khủng, và đọc sách là một trong những thú vui tao nhã giúp ta tìm thấy ý nghĩa của những phút giây trong đời. Vậy nhưng, đôi khi việc đọc sách cũng mang đến sự mệt mỏi, ví dụ như khi ta đọc “một trăm cuốn sách để đời”. Vậy nên một cuốn sách mỏng nhẹ như “Suy nghĩ vẩn vơ của kẻ nhàn rỗi” tác giả Jerome K. Jerome, Nguyễn Xuân Hồng dịch, sẽ là một món ăn tinh thần hấp dẫn cho những “thực khách” đang bị bội thực vì đọc quá nhiều sách, hoặc quá no nê bởi những tác phẩm kinh điển. Còn nếu là người lười đọc thì lại càng hợp để đọc cuốn sách này, vì nó không hề muốn làm phiền đến quỹ thời gian bận rộn chẳng có giây phút nào nhàn rỗi của bạn.

“Ngày nay, những gì độc giả đòi hỏi trong một cuốn sách là nó cần phải mở mang kiến thức, đưa ra chỉ dẫn, và khích lệ. Cuốn sách này chẳng khích lệ nổi một con bò. Tôi không thể nhiệt thành đề xuất nó cho bất kỳ mục đích hữu ích nào.”

Ngay trong “Lời nói đầu” Jerome tác giả đã “cảnh báo” độc giả như vậy, nhưng tôi đã mạo hiểm đặt mua cuốn sách, rồi tranh thủ đọc trong những lúc nhàn rỗi của hai ngày cuối tuần, và nó không hề làm tôi thất vọng.

“Suy nghĩ vẩn vơ của kẻ nhàn rồi” bắt đầu từ một trận cảm nặng, và được bác sĩ chỉ định tới Boxton một tháng, nghỉ ngơi, không được làm bất kỳ việc gì, với chút xíu bệnh tật “không phải là quá ốm đau, mà là chỉ ốm vừa đủ – vừa đủ để có chút khổ sở và thơ mộng”, những tưởng đó là một viễn cảnh về một kỳ nghỉ thú vị, thì chẳng mấy chốc tác giả cảm thấy buồn chán không sao chịu đựng nổi. Để rồi khi trở về London, ông bắt đầu khám phá ra những điều thú vị, ý nghĩa từ những giây phút nhàn rỗi, vẩn vơ ngắm nhìn cuộc đời.

“Rỗi hơi, yêu đương, lúc u sầu, khi túng tiền, thói phù phiếm và những điều tự phụ, thành công, thời tiết, chó mèo, nhút nhát, con nít, ăn uống, phòng trọ có sẵn đồ đạc, quần áo và cách cư xử, trí nhớ.”

Đó là mục lục của 15 bài nhàn đàm mà tác giả Jerome trò chuyện trong cuốn sách. Có thể nhìn thoáng qua bạn sẽ thấy chúng chẳng có gì là đặc sắc, vậy nhưng những “Suy nghĩ vẩn vơ của kẻ nhàn rỗi” không hề xoàng chút nào, mà ngay cả những điều giản dị tưởng như là tầm thường trong cuộc sống cũng trở nên vô cùng sinh động dưới ngòi bút của Jerome.

Đã bao giờ bạn bị đói, bị khát chưa? Chắc chắn là rồi và bạn thấy nó là điều rất bình thường của con người, nhưng với Jerome: “Cái đói là một thứ xa xỉ, một thứ nước sốt thơm ngon đầy kích thích. Rất đáng thử đói và khát chỉ để hiểu được ăn uống là điều sung sướng biết nhường nào.” 

Đúng là chỉ có những “kẻ nhàn rỗi” mới quan tâm đến những chuyện “vặt vãnh” thế này, và tôi tin là rất nhiều người trong chúng ta không bao giờ đề cao giá trị của những món ăn, bộ quần áo, chiếc giường, căn gác xép, hay căn bếp… Vậy nhưng sau khi đọc cuốn sách này, những thứ gần gũi ấy bỗng trở nên đẹp lung linh trong mắt ta. Có mấy ai cảm nhận được cảm giác sung sướng như thế này đâu: “Ôi cái giường, ôi cái giường, cái giường tuyệt vời, mảnh thiên đường trên trái đất cho cái đầu mệt mỏi.”. Và hẳn nhiên chẳng ai quan tâm rằng “Rất nhiều nhân vật vĩ đại đã sống trong các gác xép và một số người qua đời ở đó… Nhà soạn nhạc Haydn… thi sĩ Chatterton… Hans Andersen ông vua chuyện cổ tích…“. Và với ta thì “trời lúc nào chẳng là thời tiết tệ hại… Chúng ta sẽ chẳng bao giờ hài lòng cho tới khi từng người tự tạo thời tiết của riêng mình và giữ riêng cho chính mình.” Vì mùa hè ta sẽ chê nóng ngộp thở, mùa đông thì buốt xương, sang xuân và thu thì lại cực lực chê bai chẳng thế này cũng không thế kia, trời mưa thì lại cầu nguyện trời nắng, khi trời nắng đẹp lại mong mưa. Và hẳn rằng bạn cũng có cảm giác: “Thời tiết trong các thị tứ giống như một con chim chiền chiện kẹt cứng trong phòng – không đúng chỗ và bị lạc lối.” Hãy nghĩ lại xem, đâu phải lúc nào chúng ta cũng thấy được giá trị của những điều giản dị trong cuộc sống này.

Không chỉ vậy, ngay cả với con người, Jerome cũng có cái nhìn vô cùng tinh tế. Những phẩm chất, thói hư, tật xấu của đàn ông, phụ nữ, người lớn, trẻ con, của những cặp vợ chồng, những ông bố bà mẹ,… tất cả được ông quan sát, và cảm nhận một cách sâu sắc. Chắc chắn rằng bạn sẽ phải suy nghĩ khi đọc những điều này:

“Anh và tôi, thưa độc giả kính mến, mỗi người đều là trung tâm vũ trụ theo quan điểm của mình…. Tất cả chúng ta đều có xu hướng chấp nhận một chuẩn mực đức hạnh tương tự khi chúng ta đánh giá người khác. Một người tốt là người tốt với chúng ta, còn một người xấu là người không làm những gì chúng ta muốn người đó làm…. Chúng ta rất khác nhau trong những phẩm chất cao quý hơn. Chính những hành động dại dột của chúng ta khiến chúng ta là một. Thói phù phiếm là một trong những đặc điểm của tự nhiên làm cho cả thế giới này tương đồng… Tính nhút nhát chỉ đơn giản là cực kỳ nhạy cảm…” 

“Phụ nữ trong mọi hoàn cảnh, đều nên ăn mặc đẹp. Đó là nghĩa vụ của họ. Họ là những đoá hoa của trái đất và cần phải làm đẹp cho nó. Chúng ta ngược đãi họ rất nhiều, đàn ông chúng ta ấy; nhưng, có chúa mới biết, thế giới già nua sẽ thật u ám nếu không có những bộ váy áo và những gương mặt rạng ngời của họ. “

“Người nhút nhát, mặc khác, rất khiêm tốn – khiêm nhường khi đánh giá bản thân và quá lo lắng đánh giá người khác… “

“Những sinh linh bé bỏng lạ lùng! Chúng là những diễn viên hài vô thức trên cái sân khấu vĩ đại của thế giới. Chúng đem lại niềm vui trong tấn kịch vốn đã nặng trĩu của cuộc đời.” 

Trên đây chỉ là một vài trích dẫn thú vị trong cuốn sách, độc giả cũng sẽ thường xuyên bắt gặp những câu văn đầy tính triết lý như thế này của “kẻ nhàn rỗi”:

“Tình yêu giống như bệnh sởi; tất cả chúng ta đều phải trải qua. Và cũng như bệnh sởi, chúng ta chỉ mắc phải một lần. Người ta chẳng bao giờ phải sợ sẽ nhiễm phải lần thứ hai.”

“Làm việc và thất bại vẫn còn tốt hơn là ngủ quên trong đời.”

“Tôi sợ hầu hết chúng ta đều như con gà trống, cứ tưởng bở rằng mặt trời thức dậy mỗi sáng để nghe nó gáy.”

“Trong hôn nhân, trí tuệ không được chuộng lắm. Không có nhu cầu đối với thứ đó, thậm chí cũng chả được đánh giá cao.”

Được viết bởi văn phong biến hóa tài tình khi thì dí dỏm hài hước, lúc lại buồn bã, suy tư, khi thì vẩn vơ, lan man với những chuyện trên trời, dưới đất, lúc lại sâu sắc, nghiêm túc với những đề tài mang tính xã hội. Tất cả đan cài một cách nhịp nhàng trong từng câu, từng đoạn văn. Và đó là điều tôi thích nhất ở Jerome, những câu văn dài tưởng như không muốn kết thúc, như những mạch cảm xúc cứ muốn tuôn trào, những suy nghĩ cứ trôi theo con chữ trên mặt giấy một cách thong thả, liền mạch, như thể ông không cần phải chỉnh sửa, chau chuốt sao cho câu văn trở nên bóng bẩy, mà mọi ngôn từ bình thản, văn phong tự nhiên mà vẫn cuốn hút vô cùng.

Nhưng ẩn sau một “kẻ nhàn rỗi” hài hước, dí dỏm, ta vẫn thấy thấp thoáng những nét ưu tư về thời gian, muộn phiền về cuộc đời, và cả những tiếc nuối về tình yêu căng tràn sức sống, về nỗi cô đơn hoang mang, lạc lối của tuổi trẻ. Để khi gấp cuốn sách lại, độc giả sẽ phải tự vấn rằng: phải chăng vì những mục đích lớn lao, vì những ham muốn phù phiếm, mà nhiều người trong chúng ta đã trở nên vô tri, vô hồn trước cuộc đời, chẳng bao giờ run lên vì một ý nghĩ, chẳng bao giờ giật mình trước một hy vọng. Vì cứ mải mê tìm kiếm những điều vĩ đại, xa vời, mà rất nhiều khi chúng ta quên đã bỏ quên những điều hạnh phúc nhỏ bé của cuộc sống thường ngày. Và với Jerome hạnh phúc chẳng ở đâu xa xôi, mà nó ở trong chính chúng ta: “Dạ dày mới là chỗ thật sự của hạnh phúc trên thế giới này. Gian bếp chính là đền thờ… bếp lửa là ngọn lửa nữ thần… người đầu bếp chính là vị tu sĩ vĩ đại… xoa dịu mọi khổ đau và lo lắng.. xua tan hằn thù, vun vén tình yêu… Chúng ta hãy cứ ăn, uống và vui vẻ.”

“Suy nghĩ vẩn vơ của kẻ nhàn rỗi” mà không vẩn vơ chút nào đâu hãy đọc để thấy rằng: “Chính trong các chi tiết vụn vặt, chứ không phải những kết quả vĩ đại, mới chứa đựng sự thú vị của tồn tại.” 

Và tôi đã rất bất ngờ khi tìm hiểu về tác phẩm này, Jerome viết khi ông mới 27 tuổi, vậy mà suốt thời gian đọc sách, tôi cứ nghĩ mình đang trò chuyện với một “ông tẩu” U50, có vóc dáng giống thám tử Sherlock Homles thông minh, dí dỏm. Có lẽ vì thiết kế bìa sách mà tôi có những tưởng tượng như vậy. Và đã gần 130 năm kể từ khi tác phẩm này ra đời, những điều ông viết vẫn vô cùng gần gũi và hấp dẫn với độc giả ngày nay. Jerome đã cho tôi hiểu rằng: “Đọc sách hay cũng giống như trò truyện với các bộ óc tuyệt vời nhất của những thế kỷ đã trôi qua.” 

Suy nghĩ vẩn vơ của kẻ nhàn rỗi - Jerome K Jerome

p/s: Một người bạn, được tôi giới thiệu cuốn sách này, anh ấy không thấy thú vị lắm. Dù sao thì mỗi người một “khẩu vị” tôi thì tôi thích mê cuốn sách này. Vì sao thì các bạn cố đọc bài viết này của tôi vậy. Thành thật là đã rất cố gắng không viết dài lan man, nhưng thú thật là những điều thú vị tôi muốn viết ít nhất cũng bằng 250 trang của cuốn sách. Vậy nên nếu bạn đọc mà thấy nản quá thì hãy hiểu và thông cảm là tôi cũng đã cố gắng ngắn gọn lắm rồi. Như thói quen, tôi vẫn chia sẻ những trích đoạn hay, còn nhiều đoạn thú vị nữa mà không thể type ra hết, các bạn hãy tìm đọc sách vậy.

******

“Tôi đã làm được nhiều việc tốt đẹp mà tôi không nên làm, bất chấp thói lười biếng của mình.. Rỗi hơi luôn là thế mạnh của tôi. Có rất nhiều kẻ lười nhác và rất nhiều người chậm chạp, nhưng một kẻ rỗi hơi thiên tài thì đúng là của hiếm. Đó không phải là người thõng vai với hai tay đút túi. Ngược lại, đặc điểm đáng chú ý nhất của người đó là anh ta luôn cực kỳ bận rộn.” 

 “Theo chúng ta thì trời lúc nào chng là thi tiết t hi. Thi tiết ging như chính ph vy – luôn luôn sai…. Nhưng tôi nghĩ ch có dân thành ph chúng ta là thy chuyn thi tiết rt khó chu… Nơi lp va trát trát quét vi gip lên dưới ánh nng tri ám khói, và nhng cơn mưa đy b hóng mang theo vô khi bùn đt, còn tuyết cht cao thành tng đng nhp nháp, và nhng trn gió lnh lo rít qua nhng con ph xám xt, và gào rú quanh nhng góc ph thp sáng bng khí đt, chng có gương mt Thiên nhiên nào quyến rũ chúng ta c. Thi tiết trong các th t như mt con chim chin chin kt trong phòng – không đúng ch và b lc li. Các th t cn được bao kín, sưởm bng nhng đường ng nước nóng và thp sáng bng đin. 

Thi tiết là mt thôn n và có v không phù hp vi thành ph” 

“Nhng gã đàn ông đã có gia đình thường c hiếp v mình, càu nhàu trong ba ăn ti, và khăng khăng bt con cái đi ng. Thường thì vic to ra tình trng náo lon trong nhà chc chn là mt cách khuây kha rt ln ca mt gã đàn ông lúc không vui, nhng cuc cãi vã là hình thc gii trí duy nht mà gã quan tâm đến.”

“Chà! Thật tuyệt vời biết bao khi được trở mình và lại thiếp ngủ:” Chỉ năm phút thôi mà.” Làm gì có người trần mắt thịt  nào, tôi tự hỏi, trừ người hùng trong một “câu chuyện dành cho các cậu bé” ở trường vào ngày chủ nhật, lại sẵn sàng thức dậy cơ chứ? Cũng có một số người mà với họ dậy đúng giờ là thời gian họ cần thức dậy thì họ vẫn nằm cho tới tận tám rưỡi. Nếu tình hình thay đổi và tám rưỡi vẫn là sớm với họ, thì phải đến chín giờ họ mới có thể ngồi dậy. Họ giống như một chính khách mà người ta kể rằng ông ta luôn muộn đúng nửa tiếng.

Họ đã tìm đủ mọi cách. Họ mua đồng hồ báo thức (những thiết bị tinh vi hoạt động sai thời điểm và báo thức nhầm người)

Cái giường này cái nấm mồ thu nhỏ này là một thứ rất lạ lùng, nơi chúng ta duỗi dài tứ chi mệt mỏi của mình và lặng lẽ chìm vào im lặng và nghỉ ngơi. “Ôi cái giường, ôi cái giường, cái giường tuyệt vời, mảnh thiên đường trên trái đất cho cái đầu mệt mỏi.” Thông minh hay ngờ nghệch, nghiachj ngợm hay ngoan ngoãn, người đều đón nhận chúng tôi vào vòng tay mẹ hiền của người và vỗ về tiếng khóc hờn dỗi của chúng tôi. Người mạnh mẽ đầy cẩn trọng – kẻ ốm yếu đầy đớn đau – thiếu nữ thổn thức vì người tình bội bạc – giống như những đứa trẻ chúng tôi đặt cái đầu đau buốt của mình lên bộ ngực trắng muốt của người, và người dịu dàng vỗ về chúng tôi chìm vào giấc ngủ. 

Phiền toái của chúng ta thực tế đau đớn khi người quay lưng và không vỗ về chúng tôi. Khi chúng ta không thể ngủ, dường như thật lâu mới đến lúc bình minh! Ôi những đêm dài kinh khủng khi chúng ta vật vã và trằn trọc trong cơn sốt và đau đớn,… và tiếng đồng hồ tích tắc chẳng khác gì tiếng búa át cả cuộc sống chúng ta đang nhìn”

 

“Chà, anh thấy đấy, uống là một trong những chủ đề mà không nên tỏ ra mình quá thành thục… Thậm chí giờ đây, cơn khát của con người cũng là thứ gì đó siêu nhiên. Chúng ta cứ mãi nốc rượu vì lý do này hay lý do khác… Nhân tiện, chúng ta chưa bao giờ ăn vì sức khỏe của ai cả, lúc nào cũng chỉ uống. Sao thỉnh thoảng chúng ta không đứng lên và ăn một cái bánh táo vì thành công của ai đó nhỉ?”

“Không th tn hưởng được s rnh ri tr phi người ta có rt nhiu vic đ làm. Có gì vui khi ta chng đng tay làm gì nhng lúc không có vic gì đ làm. Khi đó lãng phí thi gian đơn thun là mt công vic, và li là công vic kit sc nht.”

“Dĩ nhiên anh tng yêu! Còn nếu chưa thì ri s đến lúc thôi. Tình yêu ging như bnh si; tt c chúng ta đu phi tri qua. Và cũng như bnh si, chúng ta ch mc phi mt ln. Người ta chng bao gi phi s s nhim phi ln th hai.”

“Chúng ta không đi nào nghch dao sc cũng chng ôm mt con cáo đang đói vào lòng.”

“Rt d đ nói rng nghèo túng không phi là mt cái ti. Không h; nếu con người không thy xu h vì điu đó.”

“Tôi s hu hết chúng ta đu như con gà trng, c tưởng b rng mt tri thc dy mi sáng đ nghe nó gáy. Chính thói t ph làm cho thế gii chuyn vn. Tôi không tin có người nào tng tn ti mà không có thói t ph, và nếu có người đó thì anh ta s la mt con người cc kỳ bt hnh vì chng có gì đ làm… Thói phù phiếm là mt trong nhng đc đim t nhiên làm cho c thế gii này tương đng… Bn thân danh d chính là hình thc cao nht ca thói phù phiếm.”

“Chính trong các chi tiết vn vt, ch không phi nhng kết qu vĩ đi, mi cha đng s thú v ca tn ti.”

“Mt ph n chng bao gi bn tâm nhiu đến người tình ca mình cho ti khi anh ta không còn quan tâm đến cô ta na”

“Đúng là cuc sng đy nhng vn đ bun t kinh khng, vi nhng người t ra tha mãn!”

“Ký c là mt k gi hn him có”

“Chúng là nhng sinh vt vui nhn làm sao! Chúng ưu vit hơn hn con người trong vai trò bn đng hành. Chúng không cãi vã hay tranh lun vi anh. Chúng chng bao gi nói v bn thân nhưng li lng nghe anh lúc nói v mình, và gi nguyên cái dáng v rt quan tâm đến cuc trò chuyn. Chúng chng bao gi đưa ra nhng nhn xét ngu ngc. Chúng chng bao gi nhn xét cô Brown ngi bên kia bàn ăn ti rng chúng luôn hiu cô y rt du dàng vi anh chàng Jones (người va kết hôn vi cô Robinson). Chúng chng bao gi nhm ln người em h ca v anh vi chng cô y và cho rng anh là b chng.  Và chúng cũng chng bao gi hi mt tác gi tr có mười bn bi kch, mười sáu chính kch, by kch vui và vài tc kch rng ti sao anh y li không chu viết mt v kch.” 

“Họ nói – những người thấy xấu hổ với bản thân nói vậy – rằng ý thức về việc ăn mặc đẹp truyền tâm trạng sung sướng tới trái tim con người, điều mà tôn giáo không có khả năng làm được. Tôi e rằng những người yếm thế này đôi khi nói đúng….Quần áo có tác động đến chúng ta hơn hẳn chúng ta hình dung được… Trang phục làm thay đổi bản chất của chúng ta… Phụ nữ trong mọi hoàn cảnh, đều nên ăn mặc đẹp. Đó là nghĩa vụ của họ. Họ là những đoá hoa của trái đất và cần phải làm đẹp cho nó. Chúng ta ngược đãi họ rất nhiều, đàn ông chúng ta ấy; nhưng, có chúa mới biết, thế giới già nua sẽ thật u ám nếu không có những bộ váy áo và những gương mặt rạng ngời của họ. “

“Trong hôn nhân, trí tuệ không được chuộng lắm. Không có nhu cầu đối với thứ đó, thậm chí cũng chả được đánh giá cao. Những bà vợ của chúng ta đánh giá chúng ta theo một tiêu chuẩn của riêng họ, trong đó trí tuệ xuất chúng chẳng được điểm gì.” 

Comments

comments

Gió

bla bla

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *